Strategieadvies: waarom het belangrijk is en hoe scenarioplanning je strategie vooruithelpt
Omgaan met trends en ontwikkelingen in de buitenwereld kan cruciaal zijn voor het voortbestaan van een organisatie. Met name in tijden van grote onzekerheid en complexe transities op diverse gebieden is strategie niet langer een lineair proces. Voor een toekomstbestendige strategie is het daarom aan te raden advies van toekomstprofessionals in te winnen. In een scenarioplanning traject is het mogelijk een strategie te ontwerpen die organisaties in staat stelt onzekere situaties te doorleven en daarmee goed voorbereid in het geval deze zich voordoen.
Op deze pagina lees je meer over het belang van het verkennen en doordenken van toekomstscenario’s bij het ontwikkelen van een langetermijnstrategie, maar ook over hoe scenarioplanning organisaties helpt om op korte termijn beter te handelen.
Bij The Forward Club begeleiden we organisaties bij het ontwikkelen van hun strategie, het inrichten van een toekomstgerichte manier van werken en het trainen van de toekomstdenken van teams en leiders.
Strategieadvies dat handelingsperspectief biedt in onzekere tijden
Omgaan met trends en ontwikkelingen die zich in de maatschappij afspelen kan cruciaal zijn voor het voortbestaan van een organisatie. Met name in tijden van grote onzekerheid en complexe transities op diverse gebieden is strategie niet langer een lineair proces.
Op dit moment zien we wereldwijd meerdere transities tegelijkertijd plaatsvinden, bijvoorbeeld:
- Technologisch: de opkomst van AI en verdere automatisering.
- Sociale transities: in bijvoorbeeld veranderende waarden rondom duurzaamheid, werk en inclusiviteit.
- Economische transities: zoals verschuivende mondiale machtsverhoudingen en nieuwe bedrijfsmodellen.
Deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat organisaties niet langer kunnen vertrouwen op strategieën die uitsluitend gebaseerd zijn op de eigen opgaven en op zekerheden. Strategie gaat steeds minder over het reageren op veranderingen die al zichtbaar zijn, en steeds meer over het vooruitdenken naar mogelijke toekomsten.
Door verschillende toekomstscenario’s te verkennen ontstaat er ruimte om strategische keuzes te maken die ook standhouden wanneer omstandigheden veranderen.
Strategieadvies op basis van scenarioplanning is de sleutel
Is je organisatie in staat om te gaan onzekerheid? Is er nagedacht over nieuwe ontwikkelingen, onverwachte gebeurtenissen of voor de organisatie impactvolle wendingen? En als het zich dat voordoet, wat staat je dan te doen? Ligt er een plan op de plank en zijn er mogelijkheden om bij te sturen?
Uit onderzoek blijkt dat mensen (in organisaties) beter kunnen handelen in een situatie die ze al eerder hebben meegemaakt, of ooit hebben doordacht. In een professionele omgeving is het daarom ontzettend waardevol na te denken over welke onzekerheden er in de toekomst op je af kunnen komen. Dan heb je als organisatieplannen op de plank en zijn de mensen in je organisatie in staat te schakelen als het nodig is.
Wat een pandemiesimulatie laat zien wat scenarioplanning kan opleveren
Een bekend voorbeeld komt uit het werk van mede futurist Jane McGonigal. In 2010 organiseerde zij een grootschalige toekomstsimulatie rond het idee van een wereldwijde pandemie van een luchtwegaandoening, die - in combinatie met via sociale media verspreide desinformatie en complottheorieën - de hele wereld beïnvloedde.
Veel van de ideeën die tijdens deze simulatie werden verkend, bleken tien jaar later verrassend herkenbaar tijdens de COVID-pandemie - zoals het stilleggen van alle banen behalve de meest essentiële, en een massale verschuiving naar thuiswerken met de mentale gezondheidslast die dat met zich meebracht. Hoewel de simulatie de pandemie niet kon voorkomen, gaf het deelnemers wel een gevoel van voorbereiding en handelingsvermogen.
Om voorbereid te zijn op trends en onzekerheden is het dus een goed idee om te werken met scenarioplanning. Toekomstscenario’s helpen mensen in organisaties om zich een voorstelling te maken van wat er op de organisatie af zou kunnen komen. Het doorleven van deze voorstellingen daagt je uit om op een andere manier naar je werk te kijken. Wat als de wereld er anders uit ziet: wat betekent dat voor onze klanten, diensten, propositie, manier van communiceren. Kortom, welke uitdagingen kunnen op ons pad komen die we in onze strategie moeten adresseren?
Hoe scenarioplanning werkt: van trends en onzekerheden naar toekomstscenario's
Wanneer organisaties werken met toekomstscenario’s, zijn een aantal elementen cruciaal voor een succesvol strategietraject.
Scenario’s moeten:
- Relevant zijn voor de organisatie;
- Verrassend genoeg zijn om nieuwe perspectieven te openen;
- Geloofwaardig zijn zodat mensen zich er echt een voorstelling van kunnen maken.
Scenario’s zijn realistische en plausibele weergaven van mogelijke toekomsten. Ze laten zien hoe ontwikkelingen zich kunnen ontvouwen en welke gevolgen dat kan hebben voor een organisatie. De basis van scenarioplanning bestaat uit twee soorten factoren: zekerheden en onzekerheden:
- Zekerheden = het trendlandschap. Het trendlandschap vormt de kant van de zekerheden. Dit zijn ontwikkelingen waarvan we weten dat ze al gaande zijn en de komende jaren waarschijnlijk blijven doorwerken. Deze trends vormen de bouwstenen van elk scenario.
- Onzekerheden = ontwikkelingen met onvoorspelbare impact. Naast trends zijn er ook ontwikkelingen waarvan de richting en impact nog onzeker zijn. Denk bijvoorbeeld aan de toekomstige invloed van Big Tech of geopolitieke verschuivingen. Onzekerheden brengen we aan de start van een traject samen met de klant in kaart. Wat zijn de meest onzekere ontwikkelingen voor jouw organisatie op dit moment? Aan de hand van diepgaand onderzoek en expert-interviews diepen we de onzekerheden nog extra uit.
Door trends en onzekerheden te combineren ontstaan sprekende toekomstbeelden waarin de toekomst tot leven komt. Het idee van scenarioplanning is nooit om de werkelijkheid de kwantificeren of perfect te weerspiegelen. We willen juist dat scenario’s een vruchtbare basis vormen voor het ontwikkelen van strategie.
Strategieadvies dat het onverwachte kan omarmen
Geen enkele transformatie verloopt volgens plan. Externe gebeurtenissen, interne verschuivingen of nieuwe inzichten vragen om aanpassing. Wendbaarheid betekent dat de richting helder blijft, maar dat de route kan veranderen. Onderzoek laat zien dat organisaties die gewend zijn te leren en te experimenteren, veerkrachtiger zijn bij onverwachte omstandigheden.
Tijdens de COVID-pandemie bleken organisaties met een al aanwezige agile manier van werken sneller te kunnen schakelen, bijvoorbeeld bij het massaal faciliteren van thuiswerken of het versneld digitaliseren van processen. Doordat teams gewend waren om in korte cycli te werken en bij te sturen, konden zij omgaan met onzekerheid zonder stil te vallen.
Het eerder genoemde onderzoek van McKinsey naar transformatie in een context van voortdurende onzekerheid wijst erop dat wendbaarheid vooral een gevolg is van hoe organisaties zijn ingericht. Organisaties die beter omgaan met onverwachte gebeurtenissen blijken te werken met korte leer- en besluitcycli, duidelijke prioriteiten en een vast ritme van afstemming. Wendbaarheid ontstaat daarmee niet door voortdurend van koers te wisselen, maar door het vermogen om signalen snel te duiden en aanpassingen consequent door te voeren. Juist die combinatie van richting en aanpassingsvermogen maakt organisaties veerkrachtiger op de lange termijn.
De bouwstenen van een scenarioplanning traject dat leidt tot een stevig strategieadvies
Om een toekomstbestendig strategie advies te ontwikkelen werken we met verschillende bouwstenen. We bewegen van toekomstverkenning naar koersbepaling en uiteindelijk naar verankering van het toekomstperspectief in de organisatie.
- Trendverkenning: We leggen een stevig inhoudelijk fundament met onderzoek naar sociaal-maatschappelijke en technologische ontwikkelingen binnen én buiten het domein van je organisatie. Zo ontstaat een breed gedragen beeld van de opgaven die op de organisatie afkomen.
- Scenarioplanning: Op basis van trends en onzekerheden ontwikkelen we meerdere toekomstscenario’s. Deze scenario’s inspireren en helpen organisaties om anders naar hun rol en strategie te kijken. Vanuit deze denkmodellen ontstaat een lonkend toekomstperspectief: een inspirerende visie voor de toekomst van de organisatie.
- Strategiesessies: Trends, scenario’s en het toekomstperspectief komen samen tijdens strategiesessies met het management of leiderschapsteam. In deze sessies vertalen we inzichten naar strategische keuzes, prioriteiten en een roadmap voor de komende jaren.
Deze bouwstenen leiden uiteindelijk tot een heldere toekomstvisie en bijpassend strategieadvies: een krachtig verhaal, visuele scenario’s en concrete interventies die ervoor zorgen dat de strategie niet alleen op papier staat, maar ook gaat leven binnen de organisatie.
Van toekomstscenario's naar een strategie die staat én meebeweegt
In een wereld vol technologische, sociale en economische veranderingen vraagt strategie om een bredere blik op de toekomst.
Scenarioplanning helpt organisaties om verschillende mogelijke toekomsten te verkennen en daarop voorbereid te zijn. Door trends, onzekerheden en strategische keuzes met elkaar te verbinden ontstaat een strategie die niet afhankelijk is van het bekende, maar die ook standhoudt wanneer omstandigheden veranderen.
Bij The Forward Club helpen we organisaties om die toekomstgerichte manier van denken te ontwikkelen. We ontwerpen toekomstscenario's, begeleiden strategietrajecten en trainen teams om beter om te gaan met onzekerheid.
Zo ontstaat een strategie die niet alleen richting geeft, maar ook ruimte laat om het onverwachte te omarmen.
